Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Ikar - analiza i interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Wiersz „Ikar” ukazał się w tomiku „Agresty” z 1963 roku. Utwór ten jest polemiką z „Odą do turpistów” autorstwa Juliana Przybosia. Grochowiak dość przewrotnie zadedykował „Ikara” Przybosiowi, starając się udowodnić drugiemu poecie, że turpizm nie polega jedynie na epatowaniu brzydotą, ale jest nurtem bogatym i wartościowym.

Inspiracją dla powstania utworu był słynny obraz renesansowego mistrza Petera Brueghela, zatytułowany „Pejzaż z upadkiem Ikara”, namalowany w 1558 roku. Płótno przedstawia znaną z mitologii greckiej scenę, w której syn genialnego kowala wzbija się na sztucznych skrzydłach ku słońcu. Co ciekawe, Ikar nie znajduje się na pierwszym planie obrazu, a jedynie widzimy go w oddali. Główną bohaterką dzieła jest natomiast ciężko pracująca kobieta. Wiersz Grochowiaka zbudowany jest na podobnej zasadzie.

Interpretacja

Wiersz Grochowiaka opiera się na kontraście. Z jednej strony widzimy Ikara, który „omiatał nieboskłon” – symbol idealizmu, nierealności, wyniosłości, pychy, młodzieńczej fantazji, ale także i głupoty. Syn Dedala wzbijając się na skrzydłach ku słońcu oddał swoje życie w ręce przypadku, siły wyższej. Z drugiej strony widzimy praczkę – kobietę toporną, zmęczoną, brzydką, pomarszczoną. Jednak to właśnie ona, a nie mitologiczny Ikar, jest dla Grochowiaka ucieleśnieniem piękna. Bohaterka nie „buja w obłokach”, nie próbuje udowodnić światu, że jest od niego lepsza, nie stara się nikomu zaimponować, ale zamiast tego ciężko pracuje. Podmiot liryczny przyrównał te dwie postaci do muchy (Ikar) i wołu (praczka), wskazując tym samym na przewagę kobiety, jako tej, która żyje prawdziwym życiem. Można powiedzieć zatem, że wiersz jest wyrazem hołdu dla codzienności, pracy fizycznej i przeciętności. Właśnie w tych wartościach Grochowiak dopatrywał się piękna i tak też pojmował turpizm, nie jako epatowanie brzydotą, lecz jako hołdowanie prawdzie, rzeczywistości takiej, jaka ona jest.

Grochowiak ukazał, że życie składa się z codziennego wysiłku, trudów i bólu, które odciskają się na ludzkich twarzach. Poeta nazywa to wszystko „rzeczami ciężkimi”. Wyraźnie dystansował się od marzycielstwa, idealizowania czy oddawaniu się wzniosłym słowom, ponieważ taka postawa nie przynosiła niczego pożytecznego, żadnych wymiernych efektów. Zupełnie inaczej jest z pracą, która powinna stanowić esencję życia. Poeta wskazał, że najważniejsze są sprawy przyziemne, codzienne problemy, które określają nas samych poprzez to, jak sobie z nimi radzimy. Praczka, która na pierwszy rzut oka wydaje się być brzydka, w rzeczywistości jest istotą piękną wewnętrznie, ponieważ została ukształtowana przez ból i cierpienie. Właśnie w tym tkwi, według Grochowiaka, istota piękna. Aby to jeszcze bardziej podkreślić, poeta posłużył się metaforą: „Ależ jaka chmura udźwignie balię”. Co z tego, że obłoki są piękne i zwiewne, skoro nie są w stanie wykonać najprostszej pracy? Tak właśnie należy odczytywać „Ikara”.


Analiza

Wiersz zbudowany jest z sześciu strof, jednak w warstwie sytuacji lirycznej możemy wyróżnić cztery odrębne fragmenty. W pierwszym z nich podmiot liryczny zastanawia się nad istotą piękna. Tu dokonuje się pierwsze zderzenie: „(…) prawda, co jest ciemna, lecz ziarnista jak stal, / Czy skrzydła / Z ptasich pęcherzy, rozpiętych na promykach?”. Pytanie to jest myślą przewodnią całego utworu.
Druga część otwarcie nawiązuje do obrazu Brueghla. Widzimy w niej dwójkę głównych bohaterów obydwu dzieł, czyli praczkę i Ikara. We fragmencie tym poeta udowadnia, że kobieta, pozornie brzydka, lepiej oddaje to, co w życiu najważniejsze. Bohaterka panuje nad swoim losem, koncentruje się na swojej pracy, natomiast Ikar zdany jest na łaskę i niełaskę wiatru. Chociaż pozornie lepszy, w zestawieniu z praczką jawi się czytelnikowi jako ignorant, głupiec i ucieleśnienie zgubności marzycielstwa. Mitologiczny bohater zupełnie nie pasuje do otoczenia, swoją śmiałością gwałci zastany ład przyrody.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: