Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Z Tatr - geneza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

„Prawie każdy mój utwór jest autobiograficzny, tzn. taki, co wyniknął z mojego życia: każdy jest okolicznościowy, związany z jakimś ważnym dla mnie wydarzeniem”
- te słowa, wypowiedziane na krótko przed śmiercią wybitnego poety Awangardy Krakowskiej Juliana Przybosia, odpowiednio oddają charakter wiersza „Z Tatr”. Jego geneza mogłaby posłużyć jako zalążek do scenariusza filmowego. Powstały najprawdopodobniej 1 lipca 1933 roku liryk został zadedykowany „Pamięci taterniczki, która zginęła na Zamarłej Turni”. Dziewczyna ta była ukochaną poety.

Wybitny indywidualista polskiej poezji poznał Marzenę Skotnicównę w latach 1923-37, w dosyć nietypowych okolicznościach. On był młodym nauczycielem, a ona niezwykle inteligentną uczennicą VII klasy gimnazjum cieszyńskiego w roku szkolnym 1927/28. Szybko połączyła ich wspólna pasja – górska wspinaczka, a z czasem i miłość.

Gdy dziewczyna postanowiła zdobyć tatrzański szczyt, była już oficjalnie narzeczoną poety. 6 października 1929 roku osiemnastolatka wyruszyła razem ze swoją młodszą siostrą Lidią na wspinaczkę. Jak się kilka dni później okazało, Skotnicówny zostały pokonane przez potęgę gór. Mimo iż Marzena była doświadczoną taterniczką, należała do Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie, uczestniczyła w wielu wyprawach zakończonych tak znaczącymi sukcesami, jak choćby zdobycie w 1929 roku północno-zachodniej ściany Kozich Czub, przejście północnej ściany Małego Ostrego Szczytu, wschodniej krawędzi Żółtej Ściany, północnej ściany Rywocin czy wejście od północy na Pięciostawiańską Turnię, zginęła tragicznie próbując zdobyć południową ścianę Zamarłej Turni. Razem z nią śmierć poniosła także szesnastoletnia Lidia.

Okoliczności ich śmierci nie są do końca znane. Prawdopodobnie w czasie wspinaczki młodsza Skotnicówna nagle odpadła od ściany i pociągnęła asekurującą ją Marzenę. Prócz tej, istnieje jeszcze kilka, dosyć silnie popartych badaniami, hipotez– być może wyniszczyła je rywalizacja z męską ekipą, podążającą nieco wcześniej (Skotnicówny jako pierwsze kobiety wyruszyły na podbój południowej ściany Zamarłej Turni!), a być może ich śmierć była wynikiem uszkodzonego sprzętu alpinistycznego.


Utrata narzeczonej w tak nagły sposób wyniszczyła i tak chorowitego Przybosia. Aby poznać otoczenie, w którym jego ukochana spędziła ostatnie chwile życia, wraz z matką i bratem dziewczyn odwiedził miejsce tragedii. Podróż ta sprawiła, że poeta poświęcił Marzenie wiersz „Z Tatr”, opublikowany po wielu przeróbkach w retrospekcyjnym zbiorze „Miejsce na ziemi” w 1945 roku.

Liryk jest kwintesencją najpiękniejszych cech poezji Przybosia. Przesycony niezwykłą atmosferą magii gór, pełen zwiastującej nadchodzące niebezpieczeństwo ciszy, w której słychać jedynie poruszane wiatrem źdźbła trawy odgradza się grubym murem od opisujących dotąd góry w refleksyjno-nostalgiczny sposób, zagorzałych taterników Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Adama Asnyka czy Jana Kasprowicza, postrzegających góry w sposób wyidealizowany i sielankowy.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: