Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Póki my żyjemy - geneza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Julian Przyboś swój liryk „Póki my żyjemy” oddał w ręce czytelników w 1943 roku. Dwa lata później wiersz znalazł się w opublikowanym w Krakowie w tomie po tym samym tytułem, będącym zbiorem wstrząsających dokumentów z września 1939. Tom został opatrzony pseudonimami Lesław Leski oraz Julian Wgłąbleski, gdyż autor ukrywał się wówczas przed gestapo.

Warto wspomnieć, że z chwilą wybuchu wojny w 1939 roku Przyboś nie zjednoczył się ze swoimi kolegami - Czechowiczem, Gałczyńskim, Miłoszem, Rudnickim czy Uniłowskim - i nie zaczął tworzyć wierszy mrocznych, przepełnionych nastrojem katastroficznym, pesymistycznymi myślami i pewnością nadejścia bliżej nieokreślonego kataklizmu. Jak przystało jednak na prawdziwego racjonalistę, z nastaniem 1939 roku w wielu wierszach zaczął jako pierwszy mówić wprost o wybuchu wojny.

„Wojna jest dla Przybosia żywiołem szczególnie często przywoływanym. W konkretnym historycznym czasie, w jakim przyszło żyć poecie, oznaczało to, że utożsamiana jest z eksplozją tego co podskórne, co gromadzone przez blisko dwadzieścia lat domaga się wyzwolenia. Trudno przy tym posądzić autora Równania serca o postawę amoralną. Po pierwsze – obdarzony był niezwykłym wręcz wyczuciem narastających napięć i sił historycznych, co pozwoliło mu przygotować się wewnętrznie na przyszły – dla wielu nieoczekiwany – bieg wydarzeń (…) Sam temat – wojna – pojawiał się już nieraz w wierszach Przybosia. I to tych pomyślanych jako poetycki zapis bardzo osobistych przeżyć wojennych (poeta walczył w wojsku polskim jako ochotnik), czy też posługujących się tylko wojenną metaforyką: „obłok wystrzelił przestrzeń” (Z okna brzoza), „Skupiony jak nabój / wyostrzoną dumą / z miejskiej ciżby-m się wypruł” (Echo)” ( Paweł Dybel, „Między słowami ku światłu – Julian Przyboś”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego”, cz. 2, pod redakcją Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982).


Temat ten został podjęty także w wierszu „Niedostrzegalnie”, będącym zapisem wojny jako szansy dla sprawdzenia się człowieka w roli bohatera i patrioty, oraz dramatycznym „U szczytu drogi”:


„Wojna! Może wojna beze mnie rozstrzygnie,
rozbijając milczenie na drzazgi?
Świat się spełni od razu, w błysku!
Drżę jak w leju armatnim – bezczynnie…
(…)

Wojna! Może wojna bezecnie rozstrzygnie,
Rozbijając milczenie na druzgi?
Świat się spełni od razu, w błysku!
Drżę jak w leju armatnim – bezczynnie.
Długo stygnie pobojowisko”
(„Niedostrzegalnie”)


„Jeszcze dziś czuję rozpacz tego wstydu – żem przeżył”.
(„U szczytu drogi”)


Gdy przepowiadana katastrofa stała się bolesną rzeczywistością, właściwe czekającemu na pierwszą bitwę żołnierzowi podniecenie zastąpiła nuta bezradności i rozgoryczenia. Na takim gruncie powstał liryk „Póki my żyjemy” - kwintesencja stylu autora, opartego w największej mierze na elipsie i metaforze, a także na tzw. figurze eksplozywnej - nikt tak jak Przyboś nie potrafił ukazać tkwiącej w przedmiotach i zjawiskach energii.

Jak trafnie zauważa Paweł Dybel w rozdziale „Między słowami ku światłu – Julian Przyboś”, opublikowanym w opracowaniu zbiorowym „Poeci dwudziestolecia międzywojennego” pod redakcją Ireny Maciejewskiej (Warszawa 1982): „Jeżeli chodzi o sam sposób obrazowania, to potwierdzają się tutaj wszystkie dotychczasowe uwagi o wyczuleniu poezji Przybosia na ruch, energię itp. Jej krajobraz jest przede wszystkim krajobrazem ruchomym. Rzeczy jawią się jako uwolnione ze swojego „normalnego” stanu spoczynku, przemieszane i zdeformowane w swoich stosunkach przyległościowych ( na planie językowym odpowiada temu niezwykle częste stosowanie przez poetę metonimii)”.


strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: