Póki my żyjemy - analiza ostatnidzwonek.pl
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Póki my żyjemy - analiza

Przyboś, nie akceptując łączenia liryki z epiką uważał, że poezja w XX wieku może być tylko liryką. Jego apokaliptyczny wiersz „Póki my żyjemy” jest, mimo poruszonej tematyki, tekstem pełnym wiary i nadziei. Jego tyrtejskość wynika z końcowego przesłania, w którym podmiot liryczny – mimo odniesionych ran, śmierci swego brata czy wszechobecnej zagłady – pragnie odśpiewać najbardziej pokrzepiającą pieśń, jaką zna – hymn narodowy.

Aby uautentycznić przekaz, Przyboś sięgnął po lirykę bezpośrednią. Podmiot liryczny wypowiada się w pierwszej osobie liczby pojedynczej („Żegnam was”). Swoją osobistą opowieść zaadresował zbiorowości, jakby chciał się podzielić grozą wojny z jak największą ilością osób i zaszczepić choćby w co dziesiątej z nich wiarę w wygraną.

Kolejną cechą formalną liryku jest jego podział na nieregularne strofy oraz zrezygnowanie z użycia rymów, równej liczby sylab w wersie czy tak samo zaakcentowanych linijek. Przyboś zrealizował zatem podstawowe założenia Awangardy Krakowskiej, której był zadeklarowanych członkiem. Zbudował swoją opowieść wokół dwóch głównych słów: „wzrósł” oraz „milczenie”:

„Huk armat na wysokość łun
wzrósł,
niebo wali się z trzaskiem.
(…)
Aż w rozpękły na dwoje słuch
płacz mężczyzn wpadł - i ich, jak bój,
milczenie:

W tej chwili zginął mój brat”

Odgrywają one kluczową rolę, nie pasując pozornie do całość tekstu, zwracają dzięki temu na siebie uwagę i stają się zalążkami nowych interpretacji.

Podobną rolę odgrywają zastosowane środki stylistyczne:
  • epitety, np. „rozwalonym schronie”;

  • spiętrzone metafory, np. „niebo wali się z trzaskiem”;

  • porównania, np. błagam o karabin jak skazaniec o łaskę”;

  • oksymoron, np. „i ich jak nabój, milczenie”.


  • Doskonałym podsumowaniem analizy słynnego wiersza będzie przytoczenie fragmentu rozdziału opracowania zbiorowego „Poeci dwudziestolecia międzywojennego” pod redakcją Ireny Maciejewskiej, w którym autor poświęcił trochę miejsca teorii Peipera – mistrza i nauczyciela Juliana Przybosia.


    „Z perspektywy, historycznej najbardziej nowatorskie w teorii Peipera okazało się podejście do kształtu językowego wypowiedzi poetyckiej. Dotychczas język pełnił w poezji rolę wyłącznie służebną. Miał służyć przekazywaniu myśli i uczuć, liczył się o tyle, o ile stanowił środek wyrazu. Słynne credo Słowackiego wypowiedziane o Beniowskim „Chodzi mi o to, aby język giętki powiedział wszystko, co myśli głowa” – to właśnie klasyczny przykład podobnej postawy. U Peipera kolejność ta została odwrócona. Język z narzędzia stał się celem poezji: na jego obróbce – jest bowiem opornym tworzywem – powinna koncentrować się praca artysty, przypominająca w swoim trudzie pracę rzemieślnika. Innymi słowy, poezja nie jest, jak to głosili romantycy a za nimi Młoda Polska, sprawą natchnienia, bezrefleksyjnego i rozrzutnego posługiwania się słowem. Przeciwnie, tworząc należy wychodzić od pewnych gotowych zwrotów słownych i frazeologicznych, które w pierwszym rzędzie należy przekształcać i deformować. „Nowa poezja powinna szukać nowych praw następstwa słów i w związku z tym nowej budowy zdania” – w tak zwięzły sposób określił Peiper swój poetycki ideał” (Paweł Dybel, „Między słowami ku światłu – Julian Przyboś”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego”, cz. 2, pod redakcją Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 98-99).

    Z biegiem lat poezja Przybosia poszła jednak indywidualną ścieżką jej twórcy. Coraz mniej było w niej Peiperowego przywiązania do tego, co tu i teraz, liryki zaczęły być pełne nie tylko masy, lecz także problemów społecznych i potrzeb jednostki, maszyny zastąpiła przyroda, a miasta - zabytki architektury sakralnej, lasy, góry, morza.
    


    On chce TO zrobić,
    a Ty nie jesteś gotowa?

    10 zdań, które pomogą Ci
    zatrzymać chłopaka przy sobie!

    Mój pierwszy raz...

    Zobacz inne artykuły:

    Baczyński Krzysztof Kamil
    Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
    Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
    Samotność - interpretacja i analiza
    Samotność - geneza
    Romantyczność - analiza i interpretacja
    Romantyczność - geneza
    Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
    Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
    Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
    Z głową na karabinie - analiza
    Z głową na karabinie - interpretacja
    Z głową na karabinie - geneza
    Historia - analiza i interpretacja
    Historia - geneza

    Barańczak Stanisław

    Białoszewski Miron
    Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
    Miron Białoszewski jako piewca rupieci
    Mironczarnia – interpretacja i analiza
    Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
    Leżenia - interpretacja i analiza
    Namuzowywanie - interpretacja i analiza
    Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
    Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
    Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza

    Broniewski Władysław
    Soldat inconnu - interpretacja
    Bagnet na broń - analiza i interpretacja
    Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
    Ballady i romanse - analiza
    Ballady i romanse - interpretacja
    Soldat inconnu - analiza

    Bursa Andrzej
    Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

    Grochowiak Stanisław
    Ikar - analiza i interpretacja
    Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
    Czyści - analiza i interpretacja
    Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja

    Herbert Zbigniew
    Raport z oblężonego miasta - geneza
    Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
    Powrót prokonsula - analiza
    Powrót prokonsula - interpretacja
    Powrót prokonsula - geneza
    U wrót doliny - analiza
    U wrót doliny - interpretacja
    U wrót doliny - treść
    U wrót doliny - geneza
    Apollo i Marsjasz - analiza
    Apollo i Marsjasz - interpretacja
    Apollo i Marsjasz - geneza
    Przesłanie Pana Cogito - analiza
    Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
    Przesłanie Pana Cogito - geneza
    Potęga smaku - geneza
    Potęga smaku - analiza
    Potęga smaku - interpretacja
    Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja

    Konarski Feliks
    Czerwone maki... - interpretacja i analiza
    Czerwone maki... - geneza

    Lechoń Jan
    Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
    Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
    Herostrates - interpretacja
    Herostrates - analiza
    Herostrates - geneza
    Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza

    Miłosz Czesław
    Ars poetica? - analiza
    Ars poetica? - interpretacja
    Ogrodnik - analiza
    Ogrodnik - interpretacja
    Ogrodnik - geneza
    Walc - analiza
    Walc - interpretacja
    Walc - geneza
    Obłoki - interpretacja i analiza
    Obłoki - geneza
    Który skrzywdziłeś - analiza
    Który skrzywdziłeś - interpretacja
    Który skrzywdziłeś - geneza
    Piosenka o końcu świata - analiza
    Piosenka o końcu świata - interpretacja
    Piosenka o końcu świata - geneza
    W Warszawie - interpretacja i analiza
    W Warszawie - geneza
    Campo di Fiori - analiza
    Campo di Fiori - interpretacja
    Campo di Fiori - geneza

    Przyboś Julian
    Z Tatr - interpretacja
    Z Tatr - geneza
    Póki my żyjemy - analiza
    Póki my żyjemy - interpretacja
    Póki my żyjemy - geneza
    Widzenie katedry w Chartres - analiza
    Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
    Widzenie katedry w Chartres - geneza
    Notre Dame - analiza
    Notre Dame - interpretacja
    Notre Dame - geneza
    Z Tatr - analiza

    Różewicz Tadeusz
    Termopile polskie - interpretacja i analiza
    Termopile polskie - geneza
    Bez – interpretacja i analiza
    List do ludożerców - interpretacja i analiza
    Ocalony - analiza
    Ocalony - interpretacja
    Warkoczyk - analiza
    Warkoczyk - interpretacja
    Lament - analiza
    Lament - interpretacja
    Lament - geneza
    Drewno - analiza
    Drewno - interpretacja
    Matka powieszonych - interpretacja i analiza
    Matka powieszonych - geneza
    Strach - interpretacja i analiza
    Powrót - interpretacja i analiza
    Powrót - geneza

    Stachura Edward
    Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
    Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

    Szymborska Wisława
    Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
    Kot w pustym mieszkaniu - geneza
    Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
    Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
    Utopia - interpretacja i analiza
    Utopia - geneza
    Niektórzy lubią poezję - analiza
    Niektórzy lubią poezję - interpretacja
    Sto pociech - analiza
    Sto pociech - interpretacja
    Sto pociech - geneza
    Cebula - analiza
    Cebula - interpretacja
    Nic dwa razy - analiza
    Nic dwa razy - interpretacja
    Nic dwa razy - geneza
    Jeszcze - analiza
    Jeszcze - interpretacja
    Jeszcze - motyw Holocaustu
    Głos w sprawie pornografii - analiza
    Głos w sprawie pornografii - intepretacja
    Głos w sprawie pornografii - geneza
    Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
    Dwie małpy Bruegla - geneza
    Atlantyda - interpretacja i analiza
    Atlantyda - geneza
    Koniec i początek - analiza
    Koniec i początek - interpretacja
    Koniec i początek - geneza
    Kot w pustym mieszkaniu - analiza

    Twardowski Jan
    samotność - analiza
    samotność - interpretacja
    O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
    Przezroczystość - interpretacja i analiza
    szukam - analiza
    szukam - interpretacja
    za szybko - analiza
    za szybko - interpretacja
    Śpieszmy się - interpretacja
    Śpieszmy się - geneza

    Wojaczek Rafał
    Martwy język - interpretacja i analiza
    Martwy język - geneza
    Ojczyzna - analiza
    Ojczyzna - interpretacja
    Ojczyzna - geneza

    Inne





    Tagi: