Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Sytuacja liryczna wiersza „Dwie małpy Breugla” Wisławy Szymborskiej nie jest skomplikowana. Określa ją już pierwszy wers:
„Tak wygląda mój wielki maturalny sen:”.


We śnie o maturze pierwszoosobowy podmiot liryczny otacza sceneria wyjęta z obrazu niderlandzkiego malarza:
„siedzą w oknie dwie małpy przykute łańcuchem,
za oknem fruwa niebo
i kąpie się morze”.


Podmiot zdaje egzamin dojrzałości z historii, rolę egzaminatorów pełnią…małpy. Jest to jeden z gorszych dni w jego życiu. Gdy zaczyna się jąkać i brnąć w kłopoty, srodzy, zwierzęcy profesorowie okazują bardziej ludzką twarz:
„Małpa, wpatrzona we mnie, ironicznie słucha,
druga niby to drzemie -
a kiedy po pytaniu nastaje milczenie,
podpowiada mi
cichym brząkaniem łańcucha”.


Wiersz Wisławy Szymborskiej jest wieloznaczny i odnosi się do kilku problemów. Przede wszystkim można go interpretować dosłownie. Wyobrażenie sobie egzaminowej osoby, przed którą nauczyciel kładzie album z obrazami Bruegla i każe w szerokim kontekście zanalizować ten z dwiema małpami, nie jest trudne. Plątanie się w odpowiedziach, poszukiwanie analogii oraz nieumiejętność zapanowania nad zdenerwowaniem, przejawiającym się przez jąkanie, zostaje w pewnej chwili przerwane. Gdy młody człowiek przyjrzy się dokładnie jednej z małp, wtedy dostrzeże jej ironiczny uśmiech i usłyszy w wyobraźni, jak brzęka łańcuchem. Odczytanie w nim symbolu więzienia i zniewolenia, wypełniającego dzieje ludzkości, okazuje się być celne. W takiej interpretacji widać także aluzję do dzieła Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Historia”, w którym historia ludzkości to pasmo wojen i ofiar.

W zdawanej przez podmiot historii można dopatrywać się właśnie kroniki losów ludzkości, a cała sytuacja egzaminu, w której uczniem jest podmiot, a nauczycielem – małpa, ukazuje odwrócenie ról i zachwianie relacja człowiek-natura. Małpy mogą być symbolem zniewolenia świata zwierząt przez ludzi, a łańcuch - narzędziem dominacji homo sapiens nad fauną i florą. Usytuowanie ssaków, mimo ograniczających ich ruch łańcuchów, na wyższym poziomie, niż pozornie „wolnego” podmiotu, jest ironiczne. Szyderstwo, z jaką małpy odnoszą się do jego słów oraz zachowania, jest tutaj symbolem rozwiniętej świadomości naczelnych, posiadających w wizji Szymborskiej więcej wiedzy i umiejętności, niż przedstawiciele jej gatunku. Motyw ukazywania miejsca i rangi człowieka jest obecny także w innych utworach naszej Noblistki.

„Twórczość poetki uznawano za uniwersalną, podbudowaną filozofią, a przy tym przystępną i intrygującą tematyką oraz formą. Autorka wska­zuje miejsce i rangę człowieka wśród innych bytów, interesuje się sztu­ką, przemijaniem, uczuciami. Potrafi dostrzegać najprostsze i najbar­dziej podstawowe zagadnienia bytu. Analizuje je w ujęciu odpowie­dnim dla erudyty i znawcy filozofii, jak i dla przeciętnie wykształco­nego odbiorcy, który – być może – nie zgłębi do końca proponowanych zagadnień, ale z pewnością odczyta ich zasadniczy sens i wartość. Człowiek – bohater liryczny wielu wierszy – jest istotą biologiczną, uwikłaną w historię, podlegającą jej prawidłom, jest ludzką słabą i kru­chą drobiną, która zmuszona jest do tego, by stawić czoło potężnym mocom i przeciwnościom, płynącym ze świata zewnętrznego, jak i ro­dzącym się w niej samej. Utwory poetki cechuje oryginalność ujęcia, ironiczny dystans, celna pointa, zaskakujące skojarzenia i środki poe­tyckie, częstokroć o barokowym rodowodzie. Atrakcyjność porusza­nych zagadnień i problemów współgra z formą i stylistyką liryków(…)” (U. Lementowicz, „Poezje Wisławy Szymborskiej”, Lublin 2003).

Istnieje jeszcze interpretacja, w której wyglądające z obrazu, przywiązane do ściany łańcuchami małpy mogą oznaczać ograniczenie życia człowieka właśnie przez niewidzialne pęta, jakimi są czekające go od najmłodszych lat egzaminy (na przykład matura).






Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: