Przesłanie Pana Cogito - interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Przesłanie Pana Cogito - interpretacja

„Przesłania Pana Cogito” jest bodajże najbardziej znanym i najczęściej cytowanym wierszem Zbigniewa Herberta, zamykającym jednocześnie jego najważniejszy zbiór poezji „Pan Cogito” i stanowiącym syntezę zawartych w nim myśli i poglądów autora. Opublikowanie tego dzieła w 1974 roku zapoczątkowało:
„długoletni cykl wierszy i przykładów prozy poetyckiej, której bohaterem lirycznym lub podmiotem jest ów współczesny człowiek myślący („każdy”), istota filozofująca, zdolna do analizy rzeczywistości i przyjmowania niepopularnej postawy” (U. Lementowicz, „Poezje Zbigniewa Herberta”, Lublin 2003).

Bohaterem łączącym wszystkie wiersze tomu jest oczywiście tytułowy „Pan Cogito”, którego imię nawiązuje do łacińskiej maksymy, wypowiedzianej przez znanego filozofa Kartezjusza „Cogito ergo sum” („Myślę, więc jestem”) i oznacza „Pan Myślę” („cogito” - „myśleć”). Wielu badaczy – na przykład Stanisław Barańczak – uważa, iż postać ta jest alter ego poety: „Pan Cogito bawi się z nami w chowanego, to znikając nam z oczu, to znów się pojawiając, utrzymując nas w stanie ciągłej niepewności czy stwierdzenia, które słyszymy są potwierdzeniami samego poety, czy też wygłasza je – traktowany przez poetę ironicznie – bohater?”.

Niektórzy są także zdania, iż Pan Cogito stał się symbolem człowieka XX wieku i swoją postawą charakteryzuje te pełne zmian i traumatycznych momentów sto lat: „Świat, w którym egzystuje Pan Cogito, charakteryzuje się upadkiem podstawowych wartości, dlatego pierwszorzędnym zadaniem człowieka myślącego jest ich przywrócenie, które może dokonać się tylko dzięki nieugiętej postawie moralnej, wierności zasadom ukształtowanym na drodze wielowiekowego doświadczenia ludzkości, wypływającego z archetypicznych przekazów zakorzenionych w tradycji śródziemnomorskiej oraz kulturze chrześcijańskiej (…)Pan Cogito jest postacią rozpiętą między tradycją i dziedzictwem kultury a pełną dramatycznych wyborów sytuacją współczesnego człowieka. Nie zgadza się z rezygnacją z zasad i wartości, ale nie zapewnia mu to bynajmniej szczęścia w jego świecie. Poczucie osamotnienia i wygnania, niepewność, niepokój, poczucie niezrozumienia, konieczność dokonywania trudnych wyborów – oto jego los” (U. Lementowicz, „Poezje Zbigniewa Herberta”, Lublin 2003).


Bohaterem i zarazem podmiotem lirycznym wiersza jest tytułowy Pan Cogito. Mimo skupienia się na jednostkowym adresacie, zwraca się ze swoim moralnym, opartym jest na koncepcji apelu czy dekalogu przesłaniem do wszystkich ludzi.

W pierwszych dwóch linijkach pada najważniejszy imperatyw: „Idź”. Podmiot nakazuje, aby odbiorca poszedł tam, gdzie udali się jego poprzednicy, czyli do „ciemnego kresu”. Tam czeka na niego „złote runo nicości” – jego „ostatnia nagroda”. To nawiązanie do mitologii może oznaczać śmierć lub być negacją poglądu, iż odejście stanowi przepustkę do raju.

W swojej wędrówce, czyli całym życiu, człowiek ma być wyprostowany, mimo iż inni będą czołgali się na kolanach „wśród odwróconych plecami i obalonych w proch”. Ważne jest, aby do końca zachował dumę i wysoko podniesione czoło, nie ulegał presji otoczenia i nie dał sobie narzucić określonego postępowania. Musi być silny. O spoczywającej na odbiorcy słów Pana Cogito misji świadczą kolejne wersy:
„ocalałeś nie po to aby żyć
masz mało czasu trzeba dać świadectwo”.

Fakt, iż adresat jego słów przeżył jakieś straszne wydarzenie – chodzi tu najprawdopodobniej o traumę II wojny światowej - determinuje go do poświęcenia swego życia, by dać świadectwo prawdzie. Musi pamiętać, że pozostało mu niewiele czasu i odważnie głosić swoje wspomnienia, dzielić się prywatnymi doświadczeniami:

strona:    1    2    3    4    5  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza

Miłosz Czesław
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza

Przyboś Julian
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza

Twardowski Jan
samotność - analiza
samotność - interpretacja
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza

Wojaczek Rafał
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza

Inne





Tagi: