Apollo i Marsjasz - interpretacja - strona 2
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Apollo i Marsjasz - interpretacja

Nieświadomy swej przegranej pozycji już na starcie sylen nie pomyślał nawet, by wyrazić swój sprzeciw przeciw niesprawiedliwości i mściwości boga czy wycofać się. Gdyby jednak tak uczynił, nigdy nie byłby w stanie wydać z siebie dźwięków, które zapoczątkowały nową sztukę, ograniczoną przez jego osobiste doświadczenie. Choć pozornie przegrał, w rzeczywistości Marsjasz odniósł zwycięstwo. Posiadający „Wytrzymałość (…) o nerwach z tworzyw sztucznych” Apollo nie potrafi odczytać jego głosu i sztuki, które są skutkiem cierpienia. Sylen w zaledwie jednej wykrzyczanej samogłosce „A” zawarł pełnię uczuć: ból, ból, strach, wściekłość, odrazę i niedowierzanie, ukrył w niej piękno, harmonię i poezję, dając początek prawdziwie emocjonalnej sztuce.

Ważne jest, że na jego krzyk żywo reaguje przyroda, przez co Herbert podkreśla stały związek człowieka z naturą. Cierpienie Marsjasza sprawia, że słowik zamienia się w kamień, a drzewo siwieje. Konfrontacja trwałej, odwiecznej natury z podatnym na zniszczenie i przemijanie ciałem śmiertelnika oraz ukazanie jej skutków – zmiany w przyrodzie – miała na celu pokazanie nieśmiertelności satyra - jego duch pozostanie na zawsze w nowej gałęzi sztuki - sztuce „konkretnej”, zapoczątkowanej przez ludzkie cierpienie.
„Prawdę o dramacie Marsjasza pojmuje tylko natura: słowik i drzewo, do którego przywiązano pokonanego. Skamieniały słowik pewnie chciał wyśpiewać ową pieśń cierpienia, jednak zbliżając się do prawdy o nim, sam spotkał się ze śmiercią. Upersonifikowane drzewo osiwiało z rozpaczy. Tylko Apollo spokojnie odchodzi, zbyt słaby artysta, żeby sprostać prawdzie” (U. Lementowicz, „Poezje Zbigniewa Herberta”, Lublin 2003).

Apollo i Marsjasz zostali wykreowani na zasadzie przeciwieństw, o czym dokładnie mówi fragment opracowania Stanisława Barańczaka:
„Wiersz zbudowany jest na opozycjach: Apollo – klasyczne pojmowanie sztuki, abstrakcyjność, przynależna bogom doskonałość, zakorzenienie w dziedzictwie kultury i Marsjasz – sztuka wyrosła z doświadczenia życiowego, oparta na prawdzie i głębokim przeżyciu, daleka od harmonijnej doskonałości i estetyzmu, bogata w odcienie zmysłowego poznania, ukorzeniona w tym, co ludzkie, a więc ułomne, zakłócone cieniem, poszarzałe rdzą” (S. Barańczak, „Uciekinier z Utopii, o poezji Zbigniewa Herberta”, Wrocław 1994, s. 125).


Jak wynika z zacytowanego fragmentu, o wiele bliższy człowiekowi jest sylen Marsjasz. Jego nieustanne połączenie z naturą czy dowodzący fizycznego i psychicznego cierpienia krzyk to cechy charakterystyczne dla ludzi, w przeciwieństwie do przyglądającego się z boku męce fletnisty Apolla. Jego całkowita obojętność na tragedię satyra została podkreślona ciągłym czyszczeniem instrumentu, jakiemu oddawał się, obserwując wrzeszczącego z bólu Marsjasza.

„Dla Herberta dobro i piękno były w istocie nierozłączne. Apollo zastanawiający się, jak wykorzystać dla swej sztuki ból Marsjasza, to bóg „o nerwach z tworzyw sztucznych”, który zasługuje jedynie na wzgardę. Swoje cierpienie przemienić w sztukę mógłby tylko sam Marsjasz, lecz jego męczarnia była tak wielka, iż uniemożliwiała mu przyjmowanie jakichkolwiek artystycznych dystansów. Mógł tylko krzyczeć, a jego krzyk nie miał niczego wspólnego z grą na flecie, na lirze czy ze śpiewem. Nie budził estetycznego wzruszenia, tylko chęć – niedorównującego z powodu ogromu bólu sylena – współczucia” (J. Łukasiewicz, „Herbert”, Wrocław 2001, s. 69).

Mimo pozornego zwycięstwa Apolla, faktyczny sukces odniósł Marsjasz – autor nowej, szczerej i wypływającej z głębi serca sztuki – jakże różniącej się od chłodnej i niezrozumiałej w swej doskonałości twórczości boga. Przedstawiona przez Herberta walka w rzeczywistości rozegrała się między dwoma prądami artystycznymi: romantycznego, w którym uczucia wiodą prym nad rozumem oraz racjonalnego. Zwycięstwo tego pierwszego ostatecznie udowodniło wyższość sztuki emocjonalnej i szczerej nad sztuczną, poddaną normom i schematom.

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne





Tagi:
Partner serwisu: