Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

U wrót doliny - interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Poetycka wizja Sądu Ostatecznego, obecna w wierszu Zbigniewa Herberta „U wrót doliny”, niesie z sobą kilka wariantów interpretacyjnych (biblijny, polityczny). Liryk można odczytywać dosłownie, jako relację z przepowiadanego w Biblii dnia Sądu Ostatecznego. Już pierwsze wersy, nakreślające miejsce opisywanych wydarzeń – dolina – są nawiązaniem do obrazu Apokalipsy św. Jana. W obu tekstach przestrzeń scharakteryzowano jako puste pole, gdzie wszelka roślinność została spalona wskutek spadających meteorytów, czyli „gwiazd”, a przerażeni ludzie „beczą” niczym owce:
„Z ocalałego wzgórza
można objąć okiem
całe beczące stado dwunogów”.

Nawiązanie do biblijnych Owieczek Bożych jest zabiegiem umyślnym. Herbert chciał pokazać, że po nastaniu Apokalipsy ludzie staną się zagubionymi zwierzętami, na które nie czeka żaden pasterz.

Widok wylęknionego tłumu, biernie podążającego przed siebie i poddawanego podziałowi na tych, którzy będą zgrzytać zębami w wiecznym bólu w piekle oraz na tych, którzy w niebie będą śpiewać psalmy na cześć Boga, przypomina sceny opisane przez Tadeusza Borowskiego w jego autobiograficznych opowiadaniach. W takim obozowym kontekście wiersz można odczytać jako aluzję do selekcji ludzi z transportu w obozach koncentracyjnych, gdy byli dzieleni na tych, którzy będą pracować w obozie oraz na tych, którzy od razu pójdą “do gazu”. Z taką polityczną interpretacją zgadza się Jacek Łukasiewicz, autor opracowania „Herbert”:
„W U wrót doliny dokonywane przez aniołów selekcje dusz zmarłych przypominają selekcjonowanie więźniów w bramach niemieckich obozów koncentracyjnych, czy przy wejściu do wagonów wywożących na Sybir. Aniołowie to bezwzględni selekcjonerzy, rozłączają matki i dzieci, sędziwe małżeństwa („gdyż jak się okazuje/ będziemy zbawieni pojedynczo”), odbierają drwalom siekiery, staruszce zwłoki kanarka, wszystkim ich pamiątki; „strzępy listów wstążki włosy ucięte/ i fotografie”. Na polityczną wymowę utworu, skierowanego przeciw nieludzkim totalitarnym systemom, nakłada się inna – metafizyczna; bunt wobec abstrakcyjnego, nieludzkiego, obcego człowieczej wyobraźni i etyce, niebiańskiego szczęścia. W poezji Herberta współczuje się ofiarom” (Jacek Łukasiewicz, „Herbert”, Wrocław 2001, s. 58).


Podobne odczucia miał Jerzy Kwiatkowski, gdy na początku lat 60. nazwał Herberta poetą współczucia: „Skrzywdzeni – to specjalnie uprzywilejowani podopieczni jego wierszy. {…} Do kogoś, kto cierpi, mówi się cicho i prostymi słowami. Prostota Herberta znaczy także – caritas. I oto jedna jeszcze, najważniejsza, przyczyna powszechności tej poezji”. Na świadectwo przywoływał „wiersz – syntezę” U wrót doliny, a także Konia wodnego, Apolla i Marsjasza. I konkludował; „zawsze – poezja ta jest po stronie Marsjasza przeciw Apollinowi, po stronie potępionych przeciw Aniołom, po stronie pana od przyrody przeciw łobuzom”.


Słuszność obozowego odczytania tekstu popiera także warstwa leksykalna. Choć głównymi bohaterami wiersza są ludzie, na ich określenie podmiot używa terminu „wszyscy”, metafory „całe beczące stado dwunogów” czy zaimka „oni”. Nie zostali scharakteryzowani poprzez swój wygląd czy cechy charakteru. O ich człowieczeństwie świadczą jedynie pełnione funkcje społeczne, np. matki, dziecka, staruszki, drwala, „chłopiska”. Zabieg ten miał na celu ukazać dehumanizację człowieka, do jakiej dochodziło w obozach koncentracyjnych. Człowiek był traktowany tam jak zwierzę, niczym owce był prowadzony na rzeź, o czym – prócz Tadeusza Borowskiego, pisał między innymi także Krzysztof Kamil Baczyński.

Jako, że nie sposób wybrać jednej ścieżki interpretacyjnej, najlepszym sposobem jest połączenie obu i odczytanie wiersza jako ukazującego dramat wojny na podobieństwo zagłady Apokalipsy.

strona:    1    2  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: