Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Termopile polskie - geneza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

„Jest przecież Różewicz z okresu Niepokoju i Czerwonej rękawiczki, niemiłosiernie okaleczony przez szkolną heurezę i propagandowy mit jako wyraziciel, jeszcze do niedawna według języka tej propagandy, jedynego, „słusznego”, totalitarnego syndromu w wersji antyniemieckiej. W tym wypadku „rzeczywistość koncentracyjna” autora Czerwonej rękawiczki padała ofiarą niejednej manipulacji aż do swego rodzaju przesytu jego twórczością włącznie. Jest przemilczany Różewicz z okresu „socrealizmu”, a następnie twórcza z okresu lat sześćdziesiątych i późniejszych, w którego dziele, w tym także w poezji, pojawiła się problematyka krytyki współczesnej cywilizacji oraz kultury masowej” – słowa Piotra Kuncewicza, zaczerpnięte z rozdziału „Tadeusz Różewicz” (P. Kuncewicz, „Agonia i nadzieja”, t. 2: „Literatura polska od 1939”, Warszawa 1993, s. 94) najpełniej oddają światopogląd poety zarówno z czasów publikowania pierwszych tomów twórczości, jak i z późniejszych lat.


Liryk „Termopile polskie” pochodzi właśnie z przywołanego zbioru „Niepokój”. Różewicz sięgnął w nim po znany z rozmaitych legend i podań motyw bitwy pod Termopilami. W sierpniu 480 roku p.n.e. na przesmyku Termopile doszło do starcia wspieranych przez Spartan Greków z Persami. Ten epizod drugiej wojny perskiej, zakończony zgnieceniem przez grecką falę perskich wojsk (śmierć poniosło 6400 Persów), zapisał się w europejskiej kulturze jako symbol bohaterskiego męczeństwa Spartan i ich dożywotniej wierności wyznawanym ideałom. Stało się tak z racji śmierci prawie wszystkich żołnierzy, pochodzących ze Sparty.
Nasi przodkowie, zainspirowani doniosłymi wydarzeniami pod Termopilami, wykorzystali tą nazwę na określenie czterech ważnych bitew w historii Polski:
1. Bitwa pod Węgrowem, rozegrana 3 lutego 1863 roku. Ten epizod z powstania styczniowego, zakończony tryumfem Polaków, natchnął francuskiego poetę Augusta Barbiera do napisania wiersza „Atak pod Węgrowem”. Powstały zaledwie kilkanaście dni po bitwie – bo już 13 marca – tekst jest porównaniem natarcia polskich kosynierów na rosyjskie armaty do heroicznych walk starożytnych Spartan. Barbier bitwę pod Węgrowem ochrzcił mianem „Polskich Termopil”:
„I zajaśniały owe wielkie czyny,
Jakich nam dzieje przedstawiają całe
Gdy dwóchset młodzi, jak Termopil syny,
By resztę braci zasłonić się dało,
Mężnie na paszcze rzuca się armatnie
I tam znajduje swe chwile ostatnie”.

Sformułowanie „Polskie Termopile” stało się ogromnie popularne w całej ówczesnej Europie. Wiele lat później Kamil Cyprian Norwid użył go ponownie. Jego wiersz „Vanitas” jest zestawieniem postawy kosynierów i Spartan:
„Grek ma więcej świetnych w dziejach kart
Niż łez... w mogile -
U Polaka tyle Węgrów wart,
Tyle!... co Termopile...”.

W ślady Norwida poszła także Maria Konopnicka, która w 1904 roku napisała wiersz „Bój pod Węgrowem”:
„(…)
Obcy piewca cześć oddając
Takiej męstwa sile,
Nazwał bitwę pod Węgrowem
Polskie Termopile”


2. Bitwa pod Zadwórzem z 17 sierpnia 1920 roku, rozegrana w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Do walki o całość ziem kresowych ustawił się batalion polskich wojsk. Ochotnicy, wywodzący się przede wszystkim z młodzieży, stanęli w obronie Lwowa (stąd ich nazwa – Obrońcy Lwowa). 330 polskich żołnierzy pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego zgodnie zagrodziło drogę oddziałom 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego, rosyjskiego i radzieckiego dowódcy wojskowego, który w późniejszych latach pełnił ważne państwowe funkcje (m. in. I zastępca komisarza obrony ZSRR, Główny Inspektor Ministerstwa Obrony ZSRR, Marszałek Związku Radzieckiego w 1935, trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego - lata 1958, 1963, 1968, deputowany i członek Prezydium Rady Najwyższej ZSRR). W wyniku zaciekłej walki pod Zadwórzem 318 Polaków poniosło śmierć, kilkunastu zostało rannych, kilku dostało się do niewoli, a kpt. Zajączkowski - nazywany notabene „polskim Leonidasem”, czyli postrzegany jako symbol bohaterstwa i poświęcenia w sytuacji bez wyjścia, popełnił z kilkoma żołnierzami samobójstwo. Mimo tych strat bolszewikom nie udało się zdobyć miasta.

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: