Strach - interpretacja i analiza ostatnidzwonek.pl
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Strach - interpretacja i analiza

Wiersz „Strach” Tadeusza Różewicza pojawił się w zbiorze z 1960 roku, noszącym tytuł „Rozmowa z księciem”.
„Wasz strach jest wielki
metafizyczny
mój mały urzędnik
z teczką”


Już pierwsza część tekstu przynosi informację na temat gatunku, do jakiego należy go zaliczyć. Ze względu na pierwszoosobową konstrukcję podmiotu (zaimek „mój”), wiersz jest przykładem liryki bezpośredniej. Z kolei użyty w otwierającej liryk linijce zaimek „Wasz” przemawia za zaklasyfikowanie go do grona liryki inwokacyjnej.

Podmiot kieruje swoje słowa do adresata zbiorowego, którego stawia w opozycji do siebie samego. Wyjawia, iż zdaje sobie sprawę o nadrzędnym uczuciu, determinującym wybory i decyzje ludzi – jest nim tytułowy „strach”. Aby wyolbrzymić siłę jego oddziaływania i podkreślić niemożność opanowania czy okiełznania, nazywa go „wielkim” oraz „metafizycznym”.

Nagle pojawia się postać „małego urzędnika / z teczką”. Wersy te są przykładem użycia przez Różewicza elipsy. Sekretarz w kolejnej, połączonej z pierwszą strukturą anaforyczną części zostaje wyposażony w dodatkowe atrybuty strachu-urzędnika: „kartotekę” oraz „ankietę”. Mężczyzna zostaje ukazany jako swoista „własność” podmiotu, o czym świadczy zaimek „mój”. Wskazuje to być może na zażyłość czy wielokrotne spotkania, do jakich dochodziło na przykład na komendzie milicji czy w siedzibie SB. Niektórzy badacze twórczości Różewicza w „małym urzędniku” dostrzegają Boga, który niczym Sędzia w ostatecznym rozrachunku dokona rozliczenia wszystkich ludzi i to właśnie jest powodem ich „strachu”. Idąc tą ścieżką interpretacyjną w adresatach wiersza można upatrywać wszystkich wierzących.

Urzędnik zadaje szereg pytań, jakby chciał poznać każdy aspekt życia podmiotu:
„kiedy się urodziłem
z czego się utrzymuję
czego nie zrobiłem
w co nie wierzę


co tutaj robię
kiedy przestanę udawać
gdzie się udam
potem”.


Rozdzielenie pytań stawianych przez biuralistę na dwie odrębne części nie nakłada się na podział zagadnień, będących tematem analizy. Mimo iż pierwsze dwa pytania są typowo urzędnicze (o datę urodzin oraz rodzaj wykonywanej pracy), to kolejne pięć budzi zdziwienie. Ich konstrukcja oraz poruszane kwestie przypominają podsumowania, jakich często dokonujemy na urodziny czy zamykając ważny okres w naszym życiu. Brzmią tak, jakby to podmiot sam je sobie zadawał. Obecną w dwóch pierwszy pytaniach negację („czego nie zrobiłem / w co nie wierzę”) należy odczytać jako wyraz niezadowolenia autora ze swojego życia, w którym zrobił za mało ważnych rzeczy oraz uwierzył w niewiele spraw. Wersy te należy traktować jako kolejną próbę rozliczenia się z wojenną przeszłością.
[zr]„Wojna była rzezią i nie można w niej odnajdywać dodatkowych sensów, skoro „człowieka tak się zabija jak zwierzę”. Był to czas uobecniającego się chaosu – zrównania przeciwstawnych wartości, zniesienia kulturowego, religijnego sensu dla słów; człowiek i zwierzę, miłość i nienawiść, wróg i przyjaciel, ciemność i światło, cnota i występek, prawda i kłamstwo, piękno i brzydota, męstwo i tchórzostwo. Znaczenia nadawane tym słowom przez tradycję uległy zagładzie w bezpośrednim doświadczeniu wojny. Zdruzgotała ona elementarne pojęcia kultury i etyki, nie odnawiając ich znaczeń. Pozostawiła kulturowy i cywilizacyjny śmietnik” (Bernadetta Żynis, „Literatura współczesna”, [w:] „Ilustrowane dzieje literatury. Od antyku do współczesności”, Bielsko-Biała 2003, s. 440 -443).[/zr]

Kolejne pytania stawiane pozornie przez urzędnika, a rzeczywiście przez podmiot, dotyczą zdefiniowania celu życia („co tutaj robię”), zadeklarowania, kiedy „przestanie udawać” oraz skonstruowania planu dalszego działania („gdzie się udam / potem”). Wskutek podjęcia tak istotnych egzystencjalnych problemów podmiot odsłania swoje prawdziwe oblicze: żyje bez widocznego celu, nie dąży do zrealizowania jakichkolwiek założeń, ponieważ takowych nie wyznaczył, cały czas udaje, nie jest szczery, nie ma żadnego postanowień na przyszłość.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza

Miłosz Czesław
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza

Przyboś Julian
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza

Twardowski Jan
samotność - analiza
samotność - interpretacja
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza

Wojaczek Rafał
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza

Inne





Tagi: