Ocalony - analiza ostatnidzwonek.pl
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Ocalony - analiza

Wiersz „Ocalony” Tadeusza Różewicza cechuje się prostotą formy. Składa się z siedmiu strof, z których pierwsza i ostatnia są identyczne i spajają całość klamrą poetycką, druga i czwarta stanowią wyliczenia, po których – w części trzeciej i piątej – podmiot przechodzi do skonkretyzowania swoich tez i osadzenia ich w rzeczywistości. Jedyną strofą, zakłócającą wewnętrzny porządek tekstu, jest zwrotka szósta, zorganizowana wokół anafory „niech”, wyznaczającej zadania dla nowego mistrza:
„Szukam nauczyciela i mistrza
Niech przywróci mi wzrok słuch i mowę
Niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia
Niech oddzieli światło od ciemności”.


Za symetryczność tekstu, wyznaczonej poprzez klamrę kompozycyjną złożoną ze strof pierwszej i siódmej, odpowiadają także strofy trzecia i piąta, będące zapisem doświadczenia wojennego podmiotu i rozpoczynające się wersem o aforystycznym charakterze:

  • III strofa - „Człowieka tak się zabija jak zwierzę”;

  • V zwrotka - „Jednakowoż waży cnota i występek”.


Kolejną cechą kompozycyjną jest nieregularność budowy strof:
I część – trzy wersy;
II – pięć;
III – cztery;
IV – pięć;
V – cztery;
VI – cztery;
VII – trzy.

Charakteryzują się one także różną miarą wierszową (od wersów cztero do dwunastozgłoskowych).

Tekst został napisany wierszem wolnym oraz bezrymowym, czyli białym.

Analizując konstrukcję podmiotu lirycznego należy zebrać informacje, jakie przekazuje o sobie w tekście. Ma dwadzieścia cztery lata, przeżył wojnę, co bardzo odbiło się na jego psychice i sposobie postrzegania świata i wartości. Poszukuje kogoś, kto pomógłby mu odnaleźć się na nowo w nieznanej rzeczywistości. Wypowiada się zarówno w imieniu swoim, jak i rówieśników, których udziałem było doświadczenie wojny.

Ważnym punktem analizy liryku jest jego tytuł, odnoszący się bezpośrednio do podmiotu lirycznego. Sformułowany w postaci imiesłowowej formy trzecioosobowej („Ocalony”), doskonale koresponduje z wierszem. Mimo iż już w pierwszej zwrotce podmiot używa pierwszoosobowego czasownika „ocalałem”, to w dalszych wersach jego intymne wyznanie jest prowadzone na przemian w pierwszej i trzeciej osobie.


Fragmenty, kwalifikujące wiersz do liryki bezpośredniej pojawiają się, gdy podmiot snuje swój monolog: przedstawia siebie i swoje przeżycia, emocje, przemyślenia, komentuje i ocenia rzeczywistość:
„Mam dwadzieścia cztery lata
Ocalałem
Prowadzony na rzeź.
(…)
Widziałem:
Furgony porąbanych ludzi
Którzy nie zostaną zbawieni.
(…)
Widziałem:
Człowieka który był jeden
Występny i cnotliwy.

Szukam nauczyciela i mistrza
Niech przywróci mi wzrok słuch i mowę
Niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia
Niech oddzieli światło od ciemności”.


Te fragmenty są przeplatane liryką pośrednią, próbującą obiektywizować sądy. Ton beznamiętnej narracji, pełen chłodnych, logicznych sformułowań reprezentują wersy:
„To są nazwy puste i jednoznaczne:
Człowiek i zwierzę
Miłość i nienawiść
Wróg i przyjaciel
Ciemność i światło.
(…)
Człowieka tak się zabija jak zwierzę
(…)
Pojęcia są tylko wyrazami:
(…)
Jednakowo waży cnota i występek”.


Przenikanie się liryki bezpośredniej z pośrednią, ich transparentność i korespondencja nawet w obrębie jednej zwrotki pełnią ważne zadanie. Modulując dystans między podmiotem a wypowiadanymi przez niego kwestiami, obiektywizują opisywaną rzeczywistość. Sprawia to, iż tekst zyskuje na wiarygodności i autentyczności, nie jest traktowany ani jak emocjonalne wynurzenia roztkliwiającego się nad sobą człowieka, ani jak mało prawdopodobna relacja z wojennego koszmaru:

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza

Miłosz Czesław
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza

Przyboś Julian
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza

Twardowski Jan
samotność - analiza
samotność - interpretacja
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza

Wojaczek Rafał
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza

Inne





Tagi: