Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Miron Białoszewski jako piewca rupieci

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Miron Białoszewski jest nazywany nie tylko ojcem polskiej poezji lingwistycznej. Dzięki autorstwu modlitewnych trawestacji „Podłogo, błogosław!” czy „Szare eminencje zachwytu”, poeta zyskał sobie tytuł także poetyckiego piewcy ontologii rzeczy. Przedmiotem zainteresowania podejmującego zdecydowanie niepoetyckie tematy poety są zwykłe przedmioty, takie jak burak, podłoga, krzesło. Często skupia się na wyglądzie kiczowatych pamiątek z jarmarków czy opisuje codzienne sytuacje - wyjście do sklepu, kręcącą się na placu karuzelę, zatkaną rurę kanalizacyjną. Opisywane przez niego przedmioty czy wydarzenia dotyczą szarej przestrzeni zlokalizowanych daleko od miasta ulic małych miasteczek. Takie „peryferyjne” tematy są opowiedziane „peryferyjnym” językiem, właściwym raczej wypowiedzi ustnej, potocznej, pełnej przejęzyczeń czy błędów gramatycznych, a nie poezji.
Z trzech pierwszych tomików wierszy („Obroty rzeczy” - pierwotnie „Wiersze rzeszowskie” 1956, „Rachunek zachciankowy” 1959, „Mylne wzruszenia” 1961) wyłania się pogląd, iż tajemnicza egzystencji przedmiotów codziennego użytku interesowała go bardziej, niż życie człowieka. To właśnie dzięki szczegółowej analizie genezy i estetyki danego przedmiotu, dokonywanej poeta pół-żartem, a pół-serio, Białoszewski szokował współczesnych, a po dziś dzień budzi zainteresowanie coraz to nowych odbiorców.

Wiersze zaliczane do grona „poezji rupieci” cechuje wielość ukrytych znaczeń, sięgniecie po kulturowe analogie, wyłączające zwykłe przedmioty z kręgu trywialności, wyzwalające je z roli czysto rzeczowej. Białoszewski dokonuje podwójnej semiotyzacji sprzętów. Po pierwsze są one znakami kultury (np. w wierszach z cyklu „Ballady peryferyjne”), nie tracąc przy tym umiejętności ukazywania stanów emocjonalnych podmiotu lirycznego.

Opisywanie „rupieci” wywołuje w autorze stany wręcz euforyczne, nastój nieskrępowanej radości. Widać to przede wszystkimw tomach „Obroty rzeczy” i „Rachunek zachciankowym”: „Jakże się cieszę [...] łyżko durszlakowa"; „ Podłogo nasza/błogosław nam pod nami/błogo, o łogo"; „Szafo, izafo Semiramido [...] Gdybym umiał śpiewać w tobie"; „I tak schodzi mój czas delikatny”.


Szare, momentami trywialne otoczenie, w jakim egzystuje każdego dnia poeta, dzięki ukazaniu go w innej strony, zyskuje element wyjątkowości, wręcz bajkowości. Pokryty zaciekami sufit, oklejone różową tapetą ściany czy zniszczona podłoga są wypełnione pospolitymi sprzętami codziennego użytku (szafa, stół, krzesło, naczynia kuchenne). W oczach Białoszewskeigo są to przedmioty-nie-przedmioty w tym domu-nie-domu, kicz i tandeta są narzędziem do odkrywania metafizycznej głębi i filozoficznych znaczeń, o czym wielokrotnie przekonywał sam autor:

„Wszystko jest godne uwagi dla takiego pisania jak moje.
Mówiłem sobie, że jedynym z powodów układania wierszy jest radość nazywania.
Język polski z samej struktury gramatycznej bardzo jest podatny operacjom, jakim poddaje go współczesna poezja. Bogactwo przedrostków i końcówek pozwala na tworzenie wielu różnych wariantów. Ja używam i gramatycznych przesławień i przełamuję słowa - przy rdzeniu - jak mi potrzeba dyktuje. Nie zawsze chodzi o całe słowo, dla przykładu podaję jakąś grupę dźwięków, która orientuje na konkretne słowo, ale jednocześnie kojarzy się z innym słowem, w ten sposób wzbogacam wrażenie, mam zamiast jednego skojarzenia - dwa. Daje to silne sprężenie , skrót, nakładanie się znaczeń.
Ważne stało się dla mnie sąsiedztwo słów. Chodziło nieraz o to, żeby słowo nie tylko wiązało się z pierwszym, ale także trzecim lub czwartym z kolei”.


Reasumując, poezja Białoszewskiego dokonuje swoistego uświęcenia rzeczy niskich, jest to tzw. „sakralizacja” profanum, czyli „profanacja sakrum”. Podmiot liryczny w brzmieniu słów związanych z sakralnością i codziennością będzie szukał zarówno podobieństw, jak i różnic, na zawsze piastując tytuł poety rupieci:

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: