Miron Białoszewski jako piewca rupieci ostatnidzwonek.pl
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Miron Białoszewski jako piewca rupieci

Miron Białoszewski jest nazywany nie tylko ojcem polskiej poezji lingwistycznej. Dzięki autorstwu modlitewnych trawestacji „Podłogo, błogosław!” czy „Szare eminencje zachwytu”, poeta zyskał sobie tytuł także poetyckiego piewcy ontologii rzeczy. Przedmiotem zainteresowania podejmującego zdecydowanie niepoetyckie tematy poety są zwykłe przedmioty, takie jak burak, podłoga, krzesło. Często skupia się na wyglądzie kiczowatych pamiątek z jarmarków czy opisuje codzienne sytuacje - wyjście do sklepu, kręcącą się na placu karuzelę, zatkaną rurę kanalizacyjną. Opisywane przez niego przedmioty czy wydarzenia dotyczą szarej przestrzeni zlokalizowanych daleko od miasta ulic małych miasteczek. Takie „peryferyjne” tematy są opowiedziane „peryferyjnym” językiem, właściwym raczej wypowiedzi ustnej, potocznej, pełnej przejęzyczeń czy błędów gramatycznych, a nie poezji.
Z trzech pierwszych tomików wierszy („Obroty rzeczy” - pierwotnie „Wiersze rzeszowskie” 1956, „Rachunek zachciankowy” 1959, „Mylne wzruszenia” 1961) wyłania się pogląd, iż tajemnicza egzystencji przedmiotów codziennego użytku interesowała go bardziej, niż życie człowieka. To właśnie dzięki szczegółowej analizie genezy i estetyki danego przedmiotu, dokonywanej poeta pół-żartem, a pół-serio, Białoszewski szokował współczesnych, a po dziś dzień budzi zainteresowanie coraz to nowych odbiorców.

Wiersze zaliczane do grona „poezji rupieci” cechuje wielość ukrytych znaczeń, sięgniecie po kulturowe analogie, wyłączające zwykłe przedmioty z kręgu trywialności, wyzwalające je z roli czysto rzeczowej. Białoszewski dokonuje podwójnej semiotyzacji sprzętów. Po pierwsze są one znakami kultury (np. w wierszach z cyklu „Ballady peryferyjne”), nie tracąc przy tym umiejętności ukazywania stanów emocjonalnych podmiotu lirycznego.

Opisywanie „rupieci” wywołuje w autorze stany wręcz euforyczne, nastój nieskrępowanej radości. Widać to przede wszystkimw tomach „Obroty rzeczy” i „Rachunek zachciankowym”: „Jakże się cieszę [...] łyżko durszlakowa"; „ Podłogo nasza/błogosław nam pod nami/błogo, o łogo"; „Szafo, izafo Semiramido [...] Gdybym umiał śpiewać w tobie"; „I tak schodzi mój czas delikatny”.


Szare, momentami trywialne otoczenie, w jakim egzystuje każdego dnia poeta, dzięki ukazaniu go w innej strony, zyskuje element wyjątkowości, wręcz bajkowości. Pokryty zaciekami sufit, oklejone różową tapetą ściany czy zniszczona podłoga są wypełnione pospolitymi sprzętami codziennego użytku (szafa, stół, krzesło, naczynia kuchenne). W oczach Białoszewskeigo są to przedmioty-nie-przedmioty w tym domu-nie-domu, kicz i tandeta są narzędziem do odkrywania metafizycznej głębi i filozoficznych znaczeń, o czym wielokrotnie przekonywał sam autor:

„Wszystko jest godne uwagi dla takiego pisania jak moje.
Mówiłem sobie, że jedynym z powodów układania wierszy jest radość nazywania.
Język polski z samej struktury gramatycznej bardzo jest podatny operacjom, jakim poddaje go współczesna poezja. Bogactwo przedrostków i końcówek pozwala na tworzenie wielu różnych wariantów. Ja używam i gramatycznych przesławień i przełamuję słowa - przy rdzeniu - jak mi potrzeba dyktuje. Nie zawsze chodzi o całe słowo, dla przykładu podaję jakąś grupę dźwięków, która orientuje na konkretne słowo, ale jednocześnie kojarzy się z innym słowem, w ten sposób wzbogacam wrażenie, mam zamiast jednego skojarzenia - dwa. Daje to silne sprężenie , skrót, nakładanie się znaczeń.
Ważne stało się dla mnie sąsiedztwo słów. Chodziło nieraz o to, żeby słowo nie tylko wiązało się z pierwszym, ale także trzecim lub czwartym z kolei”.

Reasumując, poezja Białoszewskiego dokonuje swoistego uświęcenia rzeczy niskich, jest to tzw. „sakralizacja” profanum, czyli „profanacja sakrum”. Podmiot liryczny w brzmieniu słów związanych z sakralnością i codziennością będzie szukał zarówno podobieństw, jak i różnic, na zawsze piastując tytuł poety rupieci:

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza

Miłosz Czesław
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza

Przyboś Julian
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza

Twardowski Jan
samotność - analiza
samotność - interpretacja
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza

Wojaczek Rafał
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza

Inne





Tagi: