Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza - strona 2
      Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza

Jakżeś nieprzecedzona w bogactwie,
łyżko duszlakowa!
Piec też jest piękny:
ma kafle i szpary,
może być siwy,
srebrny,
szary - aż senny...
a szczególnie kiedy
tasuje błyski
albo gdy zachodzi
i całym rytmem swych niedokładności
w dzwonach palonych
polanych biało
wpływa w żywioły
obleczeń monumentalnych”.
To właśnie oryginalny tytuł predestynuje te przedmioty do spełnieniu określonej roli, którą jest zachwycanie podmiotu lirycznego – stąd wyrażenie „eminencje zachwytu”.
Jak już zostało wspomniane, pierwsza zwrotka dotyczy łyżki durszlakowej, o czym odbiorca zostaje poinformowany dopiero w ostatnim wersie.

Pierwsze linijki tekstu są niezwykle dekoracyjnymi i rozbudowanymi, momentami wręcz sakralnymi metaforami. Nic nie wskazuje na pospolity przedmiot opisu („że jesteś niebem i kalejdoskopem, / że masz tyle sztucznych gwiazd, / że tak świecisz w monstrancji jasności”). Widok kuchennego narzędzia wywołuje w podmiocie lirycznym szereg skojarzeń. Porównuje on łyżkę do rozgwieżdżonego nieba i monstrancji, widzi w niej podobieństwo do nieba, gdy podniesie ją w stronę światła.

Gdy odbiorca zastanowi się nad spostrzeżeniami podmiotu, miejscami przyzna mu rację. Faktycznie, posiadająca kształt połówki kuli, z wydrążonymi otworami łyżka durszlakowa może kojarzyć się ze sklepieniem niebieskim, a jej otwory z gwiazdami.

Sformułowanie „nieprzecedzona w bogactwie” jest aluzją do dwóch kręgów znaczeń. Po pierwsze, kojarzy się z patetycznym wyrażeniem „nieprzebrana w bogactwie”, a z drugiej strony przynosi na myśli czynność, do której służy łyżka, czyli odcedzanie jedzenia z wody.

Druga zwrotka została poświęcona piecowi kaflowemu. Podmiot liryczny nie może wyjść z zachwytu nad jego budową i strukturą. Jego podziw oscyluje wokół kafli, rozdzielających je szpar oraz gry świateł na jego powierzchni, gdy piec jest oświetlany przez zachodzące słońce. Wówczas ma miejsce istny teatr barw i cieni:


„a szczególnie kiedy
tasuje błyski
albo gdy zachodzi
i całym rytmem swych niedokładności
w dzwonach palonych
polanych biało
wpływa w żywioły
obleczeń monumentalnych”.

W świetle zachodzącego słońca piec ożywa, czego dowodzą użyte w wierszu czasowniki: „zachodzi” i „wpływa”. Ciężki piec nie jest zatem martwy, mieni się wieloma barwami i żyje. Wyobraźnia Białoszewskiego zdaje się nie mieć granic.

Jak trafnie zauważył Kazimierz Wyka, jest ona:
„wyobraźnią malarską, odkrywcze i nowatorskie widzenie siebie samego pośród otaczającej rzeczywistości (…)wyobraźnia służy sugestii określonych wniosków intelektualno-filozoficznych i obyczajowo-cywilizacyjnych; słuszność kolorów, linii, brył w ruchu, także w słownym obrazowaniu” (Kazimierz Wyka, „Na odpust poezji” (jeden z esejów krytycznych umieszczonych w książce S. Burkota).

Podmiot liryczny zachwyca się widzianymi przez siebie przedmiotami, dostrzega w nich aspekty niezauważane przez innych. Czyni z nich narzędzia kultu religijnego, obiekty swojego zachwytu, wychwala transcendencję, a nie funkcjonalność czy użytkowość przedmiotu. Zwykłe rzeczy przechodzą u Białoszewskiego w przestrzeń metafizyczną, stają się dziełem sztuki, ich kontakt z codziennością zostaje na zawsze zerwany.

Dzięki zainteresowaniu przedmiotami kalekimi i zdezelowanymi, zakurzonymi, autor wyjawia, iż dla niej przedmiot jest interesujący niż człowiek. Jego los jest ukazany w kategorie rupieci. Doskonałym podsumowaniem analizy wiersza będzie cytat z samego Białoszewskiego, który uważał, iż:„nie codzienność jest tematem sztuki, lecz codzienność w momencie przekształceń, przemiany, ruchu”.

strona:    1    2  


Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne





Tagi:
Partner serwisu: