Współczesność | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Współczesność

Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Kilka słów wstępu

Miron Białoszewski był mistrzem poetyckiej sakralizacji rzeczy, po dziś dzień poświęcone zwykłym rzeczom i wydarzeniom liryki budzą zachwyt i pobudzająca do myślenia konsternację:
„Obiegowa wizja świata jest bezsprzecznie uboga i ciasna. Nawyki myślowe i potrzeby praktyczne sprawiają , że nie widzimy rzeczywistości taką , jaką jest.
Poeta to ktoś, kto szuka sensu, kogo nie zadawala ten sens, jaki - zresztą z pożytkiem dla życia codziennego - nadaje rzeczom, ludziom i światu ludzkie doświadczenie życiowe. Poeta nadaje im inny sens lub przynajmniej budzi w nas uczucie zdziwienia [...]” (Rene Marill Alberes, „Abulia i liturgia”, [W:] Jerzy Kwiatkowski, „O poetach polskich XX w.”, Kraków 1997, s. 270).


Nie bez przyczyny Stanisław Bortnowski stwierdził, iż u tego poety „słowa pękają jak kasztany”, a Jan Pieszczachowicz dopowiedział: „Kiedy nie może nazwać rzeczy precyzyjnie, dopasować do nich słowa tak ściśle, jakby pragnął, zachęca do szukania nowych możliwości poznawczych przez pokazanie ułomności mowy, uczynienie jej pokraczną tak jaką bywa naprawdę w życiu codziennym”.

Wiersz „Szare eminencje zachwytu” został opublikowany w debiutanckim tomie autora, „Obroty rzeczy” (1956; podzbiory wydzielone w tomie: „Ballady rzeszowskie”, „Ballady peryferyjne”, „Szare eminencje”, „Pokrewieństwa”, „Liryka sprzed zaśnięcia”, „Autoportrety”, „Groteski”).

Szare eminencje zachwytu” to obok „Podłogo, błogosław!” najbardziej znany wiersz Mirona Białoszewskiego z cyklu poezji rupieci. Autor realizuje w nim założenia poezji lingwistycznej, czyli poddaje próbie możliwości języka, rozlicza się z konwencjami mowy, podejmuje grę ze schematami, szablonami stylistycznymi.
„Białoszewski, odrzucając kulturę „wysoką”, oficjalną, stał się piewcą przedmieść i peryferii, kultury „niskiej”. Stąd w jego utworach tak wiele „błahych” rekwizytów (wesołe miasteczka, kawiarnie, blokowiska), stąd „szare eminencje zachwytu” (dla pieca, stołu, durszlakowej łyżki), zachwyt dla tego, co prymitywne, tandetne, codzienne. Łączy przy tym Białoszewski w swej twórczości maksymalnie wiele przestrzeni rzeczywistości – „życie” z poezją, przedmiot ze słowem, sen z rzeczywistością, wysokie z niskim, wzniosłe z przyziemnym, centrum z peryferiami” (Bernadetta Żynis, „Literatura współczesna”, [w:] „Ilustrowane dzieje literatury. Od antyku do współczesności”, Bielsko-Biała 2003, s. 454 -456).


Tematykę wiersza zapowiada już jego tytuł. Autor ponownie połączył styl wysoki z niskim. Kojarzone z powagą i szacunkiem „eminencje”, właściwe dla kościelnych hierarchów (często spotykany zwrot „wasza eminencjo” w stosunku do prymasa czy biskupa) zajmujących wysokie stanowiska zostały tutaj użyte w kontekście kogoś niepozornego, na co wskazuje określenie „szare”. I tak kimś ważnym jest ktoś niezauważalny, lecz w rzeczywistości odgrywający w danej sprawie dużą rolę. Można stwierdzić, że eminencja w wierszu Białoszewskiego jest mistrzem drugiego planu, osobą pociągającą za tak zwane sznurki, lecz nie ujawniającą swojej obecności bezpośrednio.
Tytułowe „szare eminencje” dotyczą dwójki „bohaterów” utworu – łyżki durszlakowej i pieca kaflowego. To im kolejno poświęcone są zwrotki:
„Jakże się cieszę,
że jesteś niebem i kalejdoskopem,
że masz tyle sztucznych gwiazd,
że tak świecisz w monstrancji jasności,
gdy podnieść twoje wydrążone
pół-globu
dokoła oczu,
pod powietrze.


strona:    1    2  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Romantyczność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Samotność - geneza
Samotność - interpretacja i analiza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Mironczarnia – interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Bagnet na broń - analiza i interpretacja
Soldat inconnu - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Ballady i romanse - analiza
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Czyści - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Raport z oblężonego miasta - geneza
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Potęga smaku - interpretacja
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - geneza
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Apollo i Marsjasz - geneza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - analiza
U wrót doliny - geneza
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - analiza
Powrót prokonsula - geneza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - geneza
Czerwone maki... - interpretacja i analiza

Lechoń Jan
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Herostrates - geneza
Herostrates - analiza
Herostrates - interpretacja

Miłosz Czesław
Ars poetica? - interpretacja
Ars poetica? - analiza
Campo di Fiori - geneza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - analiza
W Warszawie - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
Piosenka o końcu świata - geneza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - analiza
Który skrzywdziłeś - geneza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - analiza
Obłoki - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Walc - geneza
Walc - interpretacja
Walc - analiza
Ogrodnik - geneza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - analiza

Przyboś Julian
Z Tatr - geneza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - analiza
Notre Dame - geneza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - analiza
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Póki my żyjemy - geneza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - analiza

Różewicz Tadeusz
Termopile polskie - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Powrót - interpretacja i analiza
Strach - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Drewno - interpretacja
Drewno - analiza
Lament - geneza
Lament - interpretacja
Lament - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Ocalony - interpretacja
Ocalony - analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Bez – interpretacja i analiza

Stachura Edward
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Koniec i początek - geneza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - analiza
Atlantyda - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Głos w sprawie pornografii - geneza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - analiza
Jeszcze - motyw Holocaustu
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - analiza
Nic dwa razy - geneza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Cebula - interpretacja
Cebula - analiza
Sto pociech - geneza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Niektórzy lubią poezję - analiza
Utopia - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza

Twardowski Jan
samotność - interpretacja
samotność - analiza
Śpieszmy się - geneza
Śpieszmy się - interpretacja
za szybko - interpretacja
za szybko - analiza
szukam - interpretacja
szukam - analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza

Wojaczek Rafał
Martwy język - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Ojczyzna - geneza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - analiza

Inne





Tagi: